Risico’s voor de continuïteit van de onderneming (deel 3/3)

Ben jij met jouw bedrijf voorbereid op het onverwachte?

Corona-virus. Kan jij dit woord ook niet meer horen?

Ik ook niet meer.

Maar denk a.u.b. toch even met mij mee over onderstaande vragen met in het achterhoofd: Wat als…

In het kader van ons onderzoek naar risico’s die de continuïteit van het bedrijf in gevaar brengen, legden we in januari deze vragen voor aan bedrijfsleiders – toen het virus nog niet aan de voordeur van Europa stond:

  • Wanneer je lange tijd onverwacht afwezig bent van het werk, ben je er gerust in dat iedereen weet wat te doen en dat het bedrijf goed blijft functioneren?
  • Wijzen de neuzen allemaal in dezelfde richting?
  • Is er een noodplan?
  • Hoe goed is de kennis verspreid in de onderneming over meerdere personen met verschillende specialiteiten?
  • Hoe goed zijn jouw processen gedocumenteerd?

.

Een ondernemer moet zichzelf overbodig maken

Sinds deze week ken ik minstens één bedrijfsleider die met een gerust gemoed de meeste van deze vragen zal beantwoorden: Joost Callens, CEO van Durabrik. Voor Delen is vermenigvuldigen kwam hij vertellen over zijn 89 dagen durende voettocht van Petegem-aan-de-Leie tot Santiago de Compostella zonder bereikbaar te zijn voor zijn bedrijf. En hij trok daarna nog voor 2 maanden naar Australië. Het bedrijf realiseerde tot dan toe hun beste resultaat ooit. In dit familiebedrijf weten de meer dan 200 medewerkers wanneer wat te doen. Meer nog: ze zijn zich ook bewust van het hoger doel waarvoor ze werken. Joost beschrijft het in zijn boek: De zoekende leider.

Ik hoor je denken: dan zijn er genoeg managers om de boel te laten draaien. Natuurlijk, des te belangrijker om bij deze vragen stil te staan wanneer je als bedrijf een maatje kleiner bent. Laat me je echter al een geheim verklappen: groter staat niet gelijk voor beter voorbereid en meer gealiëneerd.

2 op de 3 ondernemers geeft aan dat wanneer zij onverwacht langere tijd onbeschikbaar zouden zijn, zij ongerust zijn of het bedrijf wel goed zal blijven functioneren.

Laten we eerlijk zijn. We kennen allemaal collega-ondernemers die de afgelopen jaren getroffen zijn door ziekte, ongeval of plots overlijden. En toch geeft slechts 1 op 3 voorbereid te zijn. Bovendien:

  • Slechts 31% van de bedrijfsleiders geeft aan dat hun bedrijfsprocessen gedocumenteerd zijn.
  • In 66% van de ondernemingen is de kennis niet of onvoldoende verspreid over meerdere personen met verschillende specialiteiten
  • 12% heeft een noodplan voor het bedrijf en de familie in geval van onverwacht overlijden, arbeidsongeschiktheid, scheiding of onverwachte exit van de zaakvoerder(s) en aandeelhouder(s).

.

In welke mate zijn ondernemers voorbereid op OASE?
Ongeval, Arbeidsongeschiktheid, Scheiding en Exit van zaakvoerders of aandeelhouders.

Deugdelijk bestuur is ook zorgen dat je bedrijf verder kan zonder jou en dat je familie niet in de kou blijft staan.

.

Ongeval of ziekte

Wanneer je door ongeval of ziekte plots wilsonbekwaam bent geworden, vervallen alle mandaten die je hebt gegeven aan iemand in het bedrijf. Is er geen andere bestuurder, dan zullen betalingen, contractverlengingen en alle andere zaken waar jouw handtekening onder moet als zaakvoerder moeten blijven liggen totdat de rechtbank iemand aanstelt in jouw plaats. Veel leed kan voorkomen worden met een zorgovereenkomst. Over het belang hiervan hadden wij het eerder reeds.

.

Echtscheiding of onverwachte exit

Los van het menselijke aspect en dezelfde problematiek als hierboven beschreven, kunnen deze gebeurtenissen ook onverwachte wendingen opleveren in het aandeelhouderschap van de onderneming.

Aan het burgerlijk recht en erfrecht valt er niets te veranderen. Maar je kan je wel voorbereiden door voorafgaandelijk keuzes te maken. Niet alleen over wie aandelen kan beschikken. Ook welke het proces is voor het verkopen van de aandelen. Noem maar op.

Het is altijd beter om vooraf afspraken te maken waaraan ook toekomstige eigenaars gebonden kunnen zijn. Deze worden dan neergeschreven in een familiecharter en/of een aandeelhoudersovereenkomst.

Het is moeilijker om overeenstemming te bereiken wanneer er al een meningsverschil is. Door emoties geraakt men vaak al eens gevangen in een loopgravenoorlog. Zo komt een onderneming soms tot stilstand of wordt ze verscheurd door twistende partijen. Effect is hetzelfde.

Denk goed na over bijvoorbeeld volgende vragen:

  • Wie kan aandeelhouder worden – en blijven – van de onderneming?
  • Hoe kunnen de aandelen overgedragen worden?
  • Is er een voorkooprecht voor de familie?
  • Hoe worden de bestuurders van de onderneming aangesteld?
  • Kunnen bij echtscheiding of een relatiebreuk aangetrouwde familieleden actief blijven in de familiale onderneming?

.

Overlijden

Bij overlijden moet naast bovenstaande ook rekening gehouden worden met fiscaliteit. Wordt het bedrijf ingeschat als een familiebedrijf volgens het successiedecreet? We hadden het er hier eerder ook als eens over.

Successierecht betaal je ten persoonlijke titel. Je zal maar 27% of 55% belastingen moeten betalen uit je privé-vermogen. Het is niet het eerste bedrijf welke dient verkocht te worden of geliquideerd om financiële drama’s op persoonlijk vlak te vermijden. En dit terwijl een aantal eenvoudige ingrepen er voor kunnen zorgen dat iemand een bedrijf kan erven aan 3% of 7%, zelfs als ze geen familie zijn.

.

Wijzen de neuzen in dezelfde richting?

Het hoeft geen betoog. Het mag al eens stormen in het huis. Meer nog, om goed te kunnen presteren moet het af en toe eens stormen. Een ondernemer heeft niets aan alleen maar volgers. Wie alleen maar volgers heeft, riskeert samen met hen rechtstreeks de afgrond in te lopen. Men moet kritische vragen durven stellen aan elkaar.

Windstilte is vaak het ergste wat een onderneming kan overkomen. Wanneer bestuurders, aandeelhouders of managers niet meer – rechtstreeks – meer spreken met elkaar.

Onlangs sprak ik een financieel directeur die actief is in een middelgrote familiale onderneming. De ene broer is verantwoordelijk voor productie. De andere voor verkoop. Alle communicatie verliep over de financieel directeur. Of het nu ging over een nieuwe wagen voor beide heren, over een klantenklacht of over capaciteitsproblemen. Men sprak niet meer met elkaar. Wel veel over elkaar. En wanneer er in een team een initiatief werd genomen, zorgde de andere er wel voor dat het enthousiasme bij de medewerkers snel weg was. In dit bedrijf kwam het stof nooit tot rust. Na verloop van tijd nam niemand nog initiatief. Het verloop onder het personeel was ongezien. Jaren heeft het geduurd. Stukken van mensen heeft het gekost. Totdat een nieuwe externe bestuurder op tafel heeft geklopt. Men stond op 3 maanden van een faillissement. Het heeft tot dan geduurd voordat de neuzen terug in dezelfde richting kwamen te staan. Het ergste van allemaal: oorzaak was een onnozel misverstand. Was men blijven praten met elkaar…

.

Goed nieuws

59% van de bestuurders en bedrijfsleider in ondernemingen van 10 tot 50 medewerkers geeft heel overtuigend aan dat bij de neuzen in dezelfde richting staan. Voor grotere en kleinere ondernemingen blijkt dit echter iets uitdagender te zijn.

In een familiale onderneming waar broers en zussen of neven en nichten de organisatie overnemen, wordt de uitdaging om goed samen te werken groter. Naast het betrokken houden van de niet-actieve familieleden, wordt men binnen de onderneming uitgedaagd om afspraken te maken omtrent gewenst leiderschap, structuur, procedures en het behouden van de besluitvaardigheid. Men moet de toenemende complexiteit te gaan managen. Dit kan familiaal via een familieraad en binnen het bedrijf via het introduceren van een raad van advies of het activeren van de raad van bestuur.

De communicatie actief open houden en in de hand werken met ontmoetingen en vaste agendapunten op regelmatige tijdstippen helpt hierbij.

.

Continuïteit is werk van elke dag

Wanneer men iedereen met een brandverzekering waarvan de woning is afgebrand vraagt of ze blij waren dat ze er een hadden, zal elkeen beamen dat ze nu beter af zijn dan wanneer ze er geen zouden gehad hebben.

Het hebben van een plan om de continuïteit van het bedrijf te waarborgen zou hetzelfde antwoord opleveren. En wie toch tegenslag zonder een plan achter de hand zal je zeggen: “Hadden we maar…”

Conclusie: Denk niet alleen aan continuïteit wanneer je begint te denken aan je pensioen. Maak ook werk van de continuïteit van morgen want het is beter om voorbereid te zijn op “Wat als…” dan op te staan met de vraag “Ai, en wat nu?”

.

Beter zicht krijgen op de continuïteit van je onderneming?

Wil je in minder dan 1 minuut een zicht krijgen op alle risico’s en gedragingen die de continuïteit van jouw onderneming in het gedrang brengen? Klik hier om volledig anoniem deel te nemen want we zetten ons onderzoek verder.

Sta me ook toe deze keer wat reclame te maken voor onze grondige scans. Deze helpen jou om te evalueren hoe sterk de fundamenten zijn van je familiebedrijf en hoe goed de governance binnen de familie en bedrijf is geregeld. Ideaal om tips te krijgen over hoe je de onderneming kunt versterken of klaar maken voor de overdracht. Combinaties van meerdere scans mogelijk aan combo-prijzen. Scan met grondige toelichting tijdens een persoonlijk gesprek reeds mogelijk na verrekening kmo-portefeuille vanaf €448.

..

Afbeeldingen via pixabay

.

Iets gemist?

Ga hier naar de andere inzichten van onze studie:

Risico’s voor de continuïteit van de onderneming (deel 3/3)